رفلاکس معده چیست؟ علائم خطرناک و درمان صد درصدی آن

رفلاکس معده یکی از بیماری‌های مربوط به معده است که برخی از افراد در طول زندگی خود با آن‌ روبه‌رو می‌شوند. عدم درمان رفلاکس معده عوارض جدی به دنبال دارد و همانند دیگر بیماری‌ها می‌تواند زندگی افراد را به کلی مختل کند. آیا می‌دانید چه عواملی باعث بروز رفلاکس معده می‌شوند؟ علائم خطرناک ناشی از بروز این بیماری چیست؟ چگونه می‌توان برای درمان صد درصدی آن اقدام کرد؟ اگر به دنبال یافتن پاسخی برای این سؤال‌ها هستید، در ادامه این مقاله ما را همراهی کنید.

رفلاکس معده چیست؟

قرار است محتویات معده شما فقط یک طرف حرکت کند، آن هم به سمت پایین است. هنگامی که اسید از داخل معده به سمت عقب، یعنی بالا به سمت مری و گلو جریان می‌یابد، به آن رفلاکس معده به مری می‌گویند. وقتی اسید به جایی می‌رود که به آن تعلق ندارد، حتما آن را احساس خواهید کرد. اسید، بافت‌های داخل مری را که از شکم به سمت بالا و از قفسه سینه تا گلو می‌گذرد، تحریک و ملتهب می‌کند. تقریبا همه افراد گاه‌به‌گاه یک دوره رفلاکس معده را تجربه کرده‌اند. این حالت ممکن است مانند سوءهاضمه، سوزش معده، درد بعد از غذا خوردن  یا سوزش سر دل، سوزش و درد قفسه سینه در نزدیکی جناغ شما باشد. اگر علائم رفلاکس بیش از دو بار در هفته اتفاق بیفتد، ممکن است به بیماری رفلاکس معده مبتلا باشید که به‌عنوان بیماری ریفلاکس معده به مری (GERD) نیز شناخته می‌شود.

انواع رفلاکس معده

بر اساس شدت بازگشت مواد به مری یا ناحیه‌ای که این مواد به آن می‌رسند، رفلاکس معده را در دسته‌های مختلفی قرار می‌دهند که از مهمترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱-    رفلاکس کلاسیک

رفلاکس کلاسیک یکی از انواع رفلاکس معده است که در آن، هرچه که در معده شما وجود دارد تنها تا ناحیه مری بالا می‌آید. رفلاکس کلاسیک اغلب خود را به‌صورت سوزش سر دل نشان می‌دهد.

۲-    رفلاکس حنجره‌ای

در رفلاکس حنجره‌ای که آن را با عنوان لارنژیت رفلاکس نیز می‌شناسند، اسید معده و محتویات آن به حلق و حنجره می‌رسند. از جمله علائم این بیماری می‌توان به گلودرد، سرفه، احساس توده در گلو و حتی مشکلات بلع اشاره کرد. تشخیص سخت این بیماری باعث شده که به آن رفلاکس خاموش نیز بگویند.

۳-    حلقی

رفلاکس حلقی در نتیجه بازگشت اسید معده به وجود می‌آید. افرادی که به این رفلاکس مبتلا می‌شوند، وجود توده در گلو، خشن شدن صدا، سرفه و یا نیاز برای صاف کردن صدا به‌صورت مکرر را تجربه خواهند کرد.

تفاوت سوزش سر دل و رفلاکس معده

اصطلاحات رفلاکس اسید، سوزش سر دل و رفلاکس معده به مری اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند؛ اما در واقع به معنای متفاوتی هستند. رفلاکس اسید، برگشت محتویات معده به مری است. احساس رفلاکس اسید، به‌صورت سوزش سر دل بوده که یک احساس سوزش خفیف در وسط قفسه سینه است و اغلب بعد از غذا یا هنگام دراز کشیدن رخ می‌دهد.

رفلاکس معده چیست - تفاوت رفلاکس معده با سوزش معده

بیماری رفلاکس معده به مری شکل جدی‌تری از رفلاکس اسید است. در رفلاکس معده به مری، برگشت اسید  به‌صورت مزمن اتفاق می‌افتد و به مرور زمان به بدن آسیب می‌رساند. به طور خاص، اسید معده باعث تحریک پوشش مری می‌شود که می‌تواند منجر به عوارض جدی شود. آسیب و التهاب مزمن می‌تواند مری را باریک و بلع را دشوار کند. این وضعیت همچنین می‌تواند باعث درد و زخم شود؛ در حالت شدید، این بیماری منجر به علائم آسم، سرفه مزمن و حتی مشکلات دندانی می‌شود.

علل رفلاکس معده

برای اینکه اسید وارد مری شود، باید از دریچه‌ای که در انتهای مری قرار دارد، عبور کند که معمولا مانع از برگشت چیزها می‌شود. این دریچه اسفنکتر تحتانی مری نامیده می‌شود. اسفنکتر تحتانی مری یک عضله دایره‌ای است که هنگام قورت دادن باز شده و سپس دوباره بسته می‌شود تا مواد را در معده نگه دارد. همچنین هنگام آروغ زدن یا سکسکه کمی باز شده تا حباب‌های گاز خارج شود.

رفلاکس معده زمانی اتفاق می‌افتد که این دریچه آنقدر ضعیف یا شل شود که اجازه عبور اسید را بدهد. بسیاری از چیزها می‌توانند به تضعیف دریچه اسفنکتر، به طور موقت یا دائم کمک کنند. گاهی اوقات زمانی که این عوامل با هم تداخل دارند یا برای مدت طولانی باقی می‌مانند، رفلاکس اسید معده به حالت مزمن تبدیل می‌شود.

علل شایع رفلاکس معده عبارتند از:

  • فتق هیاتال: فتق هیاتال زمانی اتفاق می‌افتد که بالای معده از سوراخ دیافراگم که مری از آن عبور می‌کند، به سمت بالا فشار می‌آورد. بنابراین مری فشرده می‌شود و اسید را به دام می‌اندازد.
  • بارداری: بارداری یکی از علل شایع رفلاکس اسید معده است. فشار و حجم در شکم می‌تواند عضلات دیافراگم را که اسفنکتر حمایت می‌کنند، فشار داده و ضعیف کند. هورمون‌های بارداری نیز ممکن است روی عملکرد این دریچه تأثیر بگذارند.
  • چاقی: چاقی فشار و حجم شکم را افزایش می‌دهد که بر اسفنکتر به طور مشابهی مانند بارداری تأثیر می‌گذارد.
  • سیگار کشیدن: دود تنباکو دریچه اسفنکتر شما را آرام می‌کند، چه سیگاری باشید و چه در معرض دود قرار بگیرید. سیگار کشیدن همچنین باعث سرفه می‌شود که اسفنکتر را باز می‌کند. سیگار کشیدن و سرفه‌های مزمن می‌تواند عضلات دیافراگم را ضعیف کرده و به ایجاد فتق هیاتال کمک کند. ضمن اینکه سیگار، هضم را کند کرده و باعث می‌شود معده شما اسید بیشتری تولید کند.

دیگر علت‌های تشدیدکننده رفلاکس معده

سایر علل احتمالی بیماری رفلاکس معده عبارتند از:

  • نقائص هنگام تولد: نقایص مادرزادی مانند آترزی مری و فتق می‌تواند روی عملکرد دریچه اسفنکتر تأثیر بگذارد.
  • بیماری‌های بافت همبند: بیماری‌هایی مانند اسکلرودرمی ممکن است بر ماهیچه‌های مری اثر بگذارد.
  • جراحی در قفسه سینه یا بالای شکم ممکن است باعث آسیب مری شده باشد.

داروهای موثر بر رفلاکس معده

برخی از داروها می‌توانند روی عملکرد اسفنکتر اثر بگذارند؛ از جمله این داروها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • بنزودیازپین‌ها، نوعی آرام‌بخش.
  • مسدودکننده‌های کانال کلسیم که فشارخون بالا را درمان می‌کنند.
  • داروهای ضدافسردگی که افسردگی و درد را درمان می‌کنند.
  • NSAIDها (داروهای ضد‌التهابی غیراستروئیدی) مانند آسپرین و ایبوپروفن
  • تئوفیلین، یک داروی رایج آسم
  • داروهای هورمون‌درمانی (HT) برای یائسگی

علائم رفلاکس معده

رفلاکس معده خفیف می‌تواند با علائم زیر همراه باشد:

  • شستشوی معکوس: ممکن است متوجه شوید که اسید، غذا یا مایعات پس از خوردن غذا از معده به سمت گلو می‌روند. به این حالت رگورژیتاسیون نیز می‌گویند. حتی گاهی ممکن است طعم ترش اسید را متوجه شوید.
  • احساس سوزش اسید: در این حالت اسید بافت‌های مری شما را می‌سوزاند. اگر این حس را در قفسه سینه داشته باشید، به آن سوزش سر دل می‌گویند. اگر احساس کنید این حالت به معده شما نزدیک‌تر است، به آن سوءهاضمه اسیدی گفته می‌شود.
  • درد قفسه سینه غیرقلبی: برخی از افراد، دردی را در مری خود احساس می‌کنند که احساس سوزش ندارد. درد مری همان اعصابی را تحریک می‌کند که درد مربوط به قلب انجام می‌دهد؛ بنابراین ممکن است چنین احساسی داشته باشد که قلب شما درد گرفته است.
  • حالت تهوع: سرریز اسید یا شستشوی معکوس ممکن است باعث ایجاد احساس بی‌حالی یا بی‌اشتهایی شود. اگرچه ممکن است مدتی از غذا خوردن شما گذشته باشد، اما احساس می‌کنید که هنوز غذای بیشتری برای هضم وجود دارد.
  • گلو درد: اگر اسید به گلوی شما برسد، می‌تواند باعث درد شود. ممکن است احساس کنید که توده‌ای در گلوی شما وجود دارد که بلعیدن را دشوار می‌کند. رفلاکس در گلو اغلب در شب اتفاق می‌افتد.
  • علائم آسم : رفلاکس معده می‌تواند علائمی شبیه به آسم مانند سرفه مزمن، خس خس سینه و تنگی نفس ایجاد کند. اگر ذرات اسید وارد مجاری هوایی شما شود، می‌تواند باعث انقباض آن‌ها شود.

زمان رخ دادن علائم رفلاکس معده شدید

علائم رفلاکس معده در حالت شدید می‌تواند بلافاصله بعد از حالت‌های زیر رخ دهد:

  • در شب یا در حالت دراز کشیدن
  • بعد از یک وعده غذایی زیاد یا چرب
  • بعد از خم شدن
  • پس از سیگار کشیدن یا نوشیدن الکل

عوارض رفلاکس معده

اسید معده ماده قدرتمندی است که برای تجزیه غذایی که می‌خورید، ساخته شده است. معده شما دارای یک پوشش داخلی سخت است که از آن در برابر اسید خود محافظت می‌کند؛ اما سایر اندام‌های شما این محافظت را ندارند. رفلاکس اسید بیشتر مری را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اگرچه گاهی اوقات می‌تواند وارد نای یا حتی راه‌های هوایی شما شود. اسید کم ممکن است برای لحظه‌ای باعث احساس ناراحتی در معده شما شود، اما اسید زیاد به این اندام‌ها آسیب می‌رساند. از جمله عوارض احتمالی رفلاکس معده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

–       ازوفاژیت (Esophagitis)

نوعی التهاب در پوشش مری است. ازوفاژیت مزمن می‌تواند باعث درد مزمن و عوارضی مانند زخم در مری شود. پس از مدتی طولانی، این مشکل می‌تواند باعث تغییرات بافتی؛ مانند اسکار یا متاپلازی روده، یک وضعیت پیش سرطانی شود.

–       مری بارت (Barrett’s esophagus)

مری بارت نام متاپلازی روده‌ای مری است. این بدان معناست که بافت‌های پوشاننده مری شما مانند پوشش روده تغییر می‌کند. این تغییر پس از قرارگرفتن طولانی‌مدت در معرض اسید و التهاب رخ می‌دهد. این یک عامل خطر برای سرطان مری خواهد بود.

روش های درمان رفلاکس معده

–       تنگی مری

همچنین مری ممکن است بافت اسکار ایجاد کند تا از التهاب و آسیب مزمن محافظت کند. بافت اسکار می‌تواند باعث باریک شدن مری شود. به این حالت تنگی مری گفته می‌شود که می‌تواند خوردن و آشامیدن و بلع را برای شما سخت کند.

–       رفلاکس حنجره

برخی از افراد مبتلا به رفلاکس معده دچار ریفلاکسی می‌شوند که به گلو می‌رود. ممکن است هنگام خواب اسید به گلوی شما نفوذ کند. این مسئله باعث تورم، گرفتگی صدا و آسیب به تارهای صوتی و حتی گوش‌درد می‌شود و همچنین می‌تواند ذرات اسید را وارد مجاری هوایی کند.

–       آسم

اسید موجود در راه‌های هوایی شما ممکن است آسم موجود را تشدید کند یا در افرادی که هیچ گونه بیماری تنفسی قبلی ندارند، علائمی شبیه به آسم ایجاد کند. ذرات ریز اسید لوله‌های برونش را تحریک کرده و باعث انقباض آن‌ها شده و سرفه و مشکلات تنفسی ایجاد می‌کنند.

روش‌های تشخیص رفلاکس معده

یک متخصص گوارش می‌تواند به بررسی مشکلات مربوط به رفلاکس معده شما بپردازد. از جمله آزمایش‌هایی که برای تشخیص رفلاکس معده انجام می‌شود، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

–       ازوفاگرام ( Esophagram)

ازوفاگرام نوعی معاینه اشعه ایکس است. در حین قورت دادن، اشعه ایکس متحرک (فلوروسکوپی) روی مری شما انجام می‌گیرد. برای این آزمایش، یک مایع گچی به نام باریم را می‌بلعید.

–       آندوسکوپی فوقانی

آندوسکوپی فوقانی شامل مشاهده داخل مری با دوربین است. دوربین در انتهای یک لوله نازک قرار دارد و در حالی که شما در خواب سبک به وسیله آرام‌بخش هستید، این لوله را از دهان شما عبور می‌دهند.

–       تست PH مری

این آزمایش محتوای اسید داخل مری را از طریق یک گیرنده بی‌سیم کوچک اندازه‌گیری می‌کند. این گیرنده در مری در طول آندوسکوپی قرار داده می‌شود.

–       مانومتری مری

این تست با استفاده از حسگرهای فشار از طریق بینی، فعالیت ماهیچه‌ای مری شما را اندازه‌گیری می‌کند. می‌تواند بررسی کند که آیا دریچه اسفنکتر یا سایر عضلات شما در چه وضعیتی هستند.

درمان خانگی رفلاکس معده

برای درمان خانگی رفلاکس معده می‌توانید از روش‌های زیر کمک بگیرید:

  • خوردن وعده‌های غذایی کوچک‌تر: وعده‌های غذایی بزرگ‌تر معده شما را منبسط کرده و به دریچه اسفنکتر فشار می‌آورد. وعده‌های غذایی کوچک‌تر سریع‌تر هضم می‌شوند و معده شما را برای تولید اسید زیاد تحریک نمی‌کند.
  • زودتر شام خوردن: جاذبه در پایین نگه‌داشتن اسید نقش دارد؛ بنابراین بهتر است چند ساعت قبل از خوابیدن غذای خود را میل کنید.
  • خوابیدن به پهلوی چپ: این کار اسفنکتر تحتانی مری شما را در یک حفره هوا در بالای محتویات معده قرار می‌دهد. خوابیدن به پشت یا سمت راست دریچه را زیر آب می‌برد.
  • کاهش فشار شکم: اگر اضافه‌وزن یا چاقی دارید، لباس‌های گشاد بپوشید یا به کاهش وزن فکر کنید. این کار می‌تواند در کوتاه‌مدت و بلندمدت به شما کمک کند.
  • ترک سیگار و الکل: هم تنباکو و هم الکل دریچه اسفنکتر شما را ضعیف می‌کند. آن‌ها همچنین روی عملکرد معده شما تأثیر می‌گذارند.
  • داروهای بدون نسخه: آنتی‌اسیدها و آلژینات‌ها گزینه‌های مناسبی هستند، به‌خصوص اگر می‌دانید که یک وعده غذایی پرچرب و اسیدی خورده‌اید که می‌تواند اسید معده شما را تحریک کند.

درمان‌های دارویی رفلاکس معده

درمان دارویی رفلاکس معده که در کنار تغییر سبک زندگی می‌تواند مؤثر باشد، به قرار زیر است:

آنتی‌اسیدها

آنتی‌اسیدها اسید معده شما را خنثی می‌کنند؛ به طوری که وقتی رفلاکس اتفاق می‌افتد، به مری شما آسیبی وارد نشود. آن‌ها برای رفلاکس گاه‌به‌گاه اسید عملکرد خوبی از خود نشان می‌دهند، اما اگر آن‌ها را زیاد مصرف کنید، می‌توانند عوارض جانبی داشته باشند؛ بنابراین به‌عنوان راه‌حل طولانی‌مدت، مناسب نیستند.

آلژینات‌ها

آلژینات‌ها قندهای طبیعی هستند که از جلبک دریایی به دست می‌آیند. آن‌ها با شناور شدن در بالای اسید به جلوگیری از رفلاکس اسید کمک کرده و یک مانع فیزیکی بین اسید و مری ایجاد می‌کنند. شما می‌توانید آلژینات‌ها را به تنهایی مصرف کرده و نیز آنتی‌اسیدها را همراه با آلژینات‌ها مصرف کنید.

آنتاگونیست‌های گیرنده هیستامین (بلوکرهای H2)

مسدودکننده‌های H2 اسید معده را کاهش می‌دهند. شما می‌توانید آن‌ها را بیشتر از آنتی‌اسیدها مصرف کنید، اما برای طولانی‌مدت اثر نمی‌کنند. بدن شما می‌تواند با اثرات آن‌ها سازگار شود.

مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPIs)

PPIها مسدود‌کننده‌های قوی‌تری برای اسید هستند که باعث بهبودی نیز می‌شوند. اگر بیماری شما نسبتاً شدید باشد یا علائم آسیب بافتی در مری داشته باشید، ممکن است پزشک برای درمان شما، آن‌ها را تجویز کند. این دارو ۹۰٪ در کاهش رفلاکس اسید موثر است.

باکلوفن

یک شل‌کننده عضلانی است که اغلب برای کاهش اسپاسم عضلانی تجویز می‌شود. باکلوفن می‌تواند بخشی از برنامه درمانی شما باشد.

دیگر روش های درمانی رفلاکس معده

در حالی که دارو می‌تواند علائم و اثرات رفلاکس معده را کاهش دهد، مانع از وقوع آن نمی‌شود. در موارد شدید، ممکن است علی‌رغم مصرف دارو همچنان عوارض ایجاد کند، حتی اگر دیگر آن را احساس نکنید. در این وضعیت برای درمان قطعی‌تر باید به سراغ عمل جراحی رفت. جراحی لاپاراسکوپی با برش‌های کوچک‌تر می‌تواند زمان بهبودی را کمتر کند. جراح، بالای معده را دور قسمت تحتانی مری می‌پیچد و آن را با بخیه محکم می‌کند تا محل اتصال بین آن‌ها محکم شود. در موارد اوژانسی جراحی باز انجام می‌گیرد که زمان بهبودی آن طولانی‌تر است.

درمان رفلاکس معده با عمل لاپاراسکوپی

انتخاب یک پزشک و جراح متخصص که بتواند بهترین روش درمانی را برای بهبودی رفلاکس معده به شما پیشنهاد دهد، بسیار مهم است؛ چراکه یک فرد باتجربه می‌تواند عوارض ناشی از جراحی را کمتر کرده و در زمان بهبودی شما نقش به‌سزایی بگذارد. دکتر مجید سادات منصوری به‌عنوان بهترین جراح رفلاکس معده می‌تواند به درمان قطعی بیماری شما کمک کند.

پیشگیری از رفلاکس معده

بهترین راه پیشگیری از رفلاکس معده تغییر سبک زندگی است. از کارهایی که می‌توانید در این باره انجام دهید، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تا سه ساعت بعد از غذا خوردن، از دراز کشیدن خودداری کنید.
  • وعده‌های غذایی کوچک‌تر بخورید.
  • وزن اضافی را کاهش دهید.
  • سیگار را ترک کنید.
  • از مصرف غذاهایی که باعث رفلاکس اسید معده می‌شوند، خودداری کنید. برخی از این غذاها عبارتند از:
  • غذاهای چرب یا سرخ شده
  • الکل
  • قهوه
  • نوشیدنی‌های گازدار، مانند نوشابه
  • شکلات
  • سیر
  • پیازها
  • میوه‌های خانواده مرکبات
  • نعناع تند
  • نعناع
  • سس گوجه فرنگی

سخن پایانی

هر یک از ما ممکن است در طول زندگی خود دچار رفلاکس اسید معده شویم و سوزش سر دل را تجربه کنیم. در موارد خفیف می‌توان این مشکل را با اصلاح سبک زندگی و مصرف غذاهای سالم درمان کرد؛ اما در مواردی که بیماری پیشرفت کرده است، باید در کنار اصلاح سبک زندگی به سراغ مصرف دارو و حتی در برخی مواقع جراحی رفت. انتخاب یک پزشک باتجربه می‌تواند به شما در درمان موثر این بیماری آزاردهنده کمک کند.

۰ دیدگاه 0 واتساپتلگرام

پیام بگذارید