8110 98-21-2611+ و 1150 2280-21-98+

در این بخش مقالات و دانستنی های پزشکی مرتبط با جراحی عمومی ، جراحی لاپاراسکوپی و همچنین دستورالعمل های قبل و پس از عمل جراحی برای بیماران قرار می گیرد

لاپاراسکوپی به معنی دیدن حفره شكمی به كمک دوربین است ، اعمال جراحی كه به كمک لاپاراسکوپ انجام می شود در واقع به نوعی minimally invasive surgery تلقی می شود زیرا حداقل تهاجم به بافتهای بدن وارد می گردد .

قبلاً این روش را keyhole surgery می نامیدند زیرا با سیستم های ابتدایی گذشته، حفره شكم از طریق یك سوراخ كوچك و با ورود یک دوربین به داخل آن مستقیماً از طریق چشم مشاهده میشد مانند مشاهده ای كه چشم از پشت سوراخ كلید بداخل یک اتاق می نماید.

در لاپاراسکوپی كه هم می تواند تشخیصی و هم درمانی باشد، بیهوشی عمومی برای بی دردی ضروری است. گاهی ممكن است برای رویت احشا شكمی تغییر وضعیت بیمار بصورت سرازیر شدن بدن از سر یا پا و نیز چرخش بدن به راست یا چپ در روی تخت اطاق عمل لازم باشد. پس از آماده كردن محل عمل و شستشوی پوست شكم با مواد ضد عفونی و ضد باكتریال و استقرار پارچه های استریل در اطراف محل عمل (برای پوشش نواحی غیر ضروری و غیر استریل) ابتدا كابلها و لوله ها، ادوات و ملزوماتی كه در set up و چینش دستگاههای مختلف استفاده می شوند اتصال می یابند. عمل جراحی با برش كوچك به اندازه 10 میلیمتر درست در زیر یا بالای ناف شروع می شود. به كمک یک سوزن اتوماتیک كه به دستگاه دمنده گاز كربنیک (انسوفلاتور) متصل است می توان وارد حفره شكمی گردیده و به آهستگی جریان ورود گاز كربنیک به میزان یک تا دو لیتر در دقیقه را توسط دستگاه انسوفلاتور برقرار نمود. حداکثر فشاری که برای ایجاد یک فضای حقیقی در داخل شکم جهت رویت احشاء ضروری است بین 13 تا 15 میلی متر جیوه است که توسط دستگاه اتوماتیک این فشار بطور مداوم تنظیم می گردد. ممکن است این سوال در ذهن متبادر گردد که چرا از گاز کربنیک برای انسوفلاسیون یا باد کردن شکم استفاده می شود. گاز کربنیک این مزیت را دارد که هم با بدن سازگار تر است، هم از طریق بافتها جذب و از راه ریه ها دفع می شود، قابل اشتعال نیست و در حین عمل و در زمان به کار گیری دستگاه کوتر، منعی برای استفاده آن وجود ندارد.
عمل با وارد کردن اولین تروکار بداخل شکم ادامه می یابد. تروکار لوله ای است که در یک انتهای آن نوک تیزی دارد و با حرکت چرخشی آن بافتهای جدار شکم را در می نوردد و وارد فضای داخل شکم می گردد، ودر انتهای دیگر آن یک دریچه و یک شیر دارد بطوری كه لوله گاز کربنیک به شیر آن متصل می شود و دریچه آن نیز یک طرفه است به نحوی که وسایل از بیرون به داخل وارد می شود در حالی که گاز کربنیک اجازه خروج از داخل شکم به بیرون را پیدا نمی کند .

تروکارها اندازه های مختلف دارند. سایز های 3، 5، 10، 12 و 15 میلیمتری که هر کدام مورد استفاده خاص خود را دارند، عمدتاً یکبار مصرف ساخته می شوند اما تروکار های فلزی یا پلاستیکی مقاومی هم ساخته شده اند که قابل استریل و استفاده مجدد هستند.

طحال‌ برداری یا اسپلنکتومی نوعی عمل برداشتن طحال به کمک جراحی می‌باشد که عموما روش ارجح لاپاراسکوپی می باشد ، جراحی باز در مواردی که طحال زخم ، در حال خونریزی شدید و آسیب دیدگی جدی داشته باشد انجام می گیرد .

شایعترین عللی که منجر به عمل طحال برداری می شود عبارتند از :
- پورپورا یا کبودی منتشر و بدون علت نقاط مختلف بدن به دلیل کاهش پلاکتها (ITP)
- برخی بیماریهای ارثی که باعث تغییر شکل گلبول های سرخ می شوند مانند اسفیروسیتوز ، تالاسمی، آنمی داسی شکل، که در این بیماریها طحال، بزرگتر و فعال می شود و موجب تخریب گلبول های سرخ می گردد.
- بیماری کم خونی همولیتیک که در آن گلبول های سرخ توسط طحال برداشت و تخریب می شود.
- در بعضی بیماریهای بد خیم خونی مانند لنفوم یا لوسمی طحال كمی بزرگ و پركار می شود.
- در مواردی که طحال خیلی بزرگ می شود و برداشت پلاکتها، گلبول های سفید و گلبول های سرخ منجر به پان سایتوپنی (یعنی کاهش تمام رده های سلول های خونی) می گردد.
- در انفارکتوس طحالی، آنوریسم شریان طحالی ونیز در تومورهای طحالی.
تشخیص :
از نظر تشخیصی آزمایش های خونی مانند CBC، اسمیر خون محیطی، آسپیراسیون مغز استخوان، و نیز سونوگرافی شکم، CT اسکن شکم، MRI شکم و نیز اسکن رادیوایزوتوپ طحال به تشخیص بیماری طحال و لزوم درمان جراحی و نقشه و پلان عمل كمک می كند.
آمادگی قبل از عمل :
- تزریق واکسن پنومو واکس از 2 هفته قبل از عمل جهت پیشگیری از ابتلاء به عفونت های فرصت طلبی که پس از عمل به طور تهاجمی و ناگهانی ممکن است ایجاد شود (OPSI).
- رزرو پلاکت و خون به میزان کافی
- قطع ویتامین E و دارو های ضد انعقادی و ضد التهابی که قبلاً بیمار مصرف می کرده است. از یک هفته قبل از عمل آسپیرین بایستی قطع گردد.
جراحی برداشتن طحال به روش جراحی لاپاراسکوپی :
دو نکته مهم در انتخاب تکنیک عمل طحال برداری با روش جراحی لاپاراسکوپی اهمیت دارد، یکی تجربه و مهارت جراح و دیگری سایز طحال. علیرغم مجرب بودن جراح و انتخاب درست و مناسب بیمار، گاهی جراح مجبور به باز کردن شکم یا کانورژن (Conversion) می شود، این موارد شامل بیماران چاق، سابقه چسبندگی شدید ناشی از اعمال جراحی قبلی، عدم دید کافی در حین لاپاراسكوپی و از همه مهم تر خونریزی حین عمل است. در این موارد جراح می بایست بدون فوت وقت و یا از همان ابتدا تصمیم به باز کردن بیمار بگیرد و از انجام یا ادامه عمل به روش جراحی لاپاراسکوپی خودداری نماید. عمل جراحی با آزاد کردن طحال از رباطها و لیگامانهای نگهدارنده آن که 4 دسته هستند شروع و با بستن یا دوختن شریان و ورید اصلی طحال با نخ بخیه یا آندواستاپلر ادامه و با خارج کردن طحال از شکم پایان می پذیرد .

جراحی برداشتن طحال با لاپاروسکوپی

خارج کردن طحال از حفره شکمی به دو شکل امکان پذیر است :
1- پس از آنکه طحال را در داخل کیسه پلاستیکی مخصوص به نام اندوکچ یا اندوبگ قرار می دهیم، از طریق شکاف پورت نافی، کیسه را بیرون آورده و طحال را به صورت تکه تکه از طریق همین سوراخ خارج می کنیم.
2- در مواردی که طحال خیلی بزرگ باشد با یک شکاف عرضی در زیر شکم مانند شکاف سزارین، طحال را که در همان کیسه پلاستیکی قرار گرفته، خارج و deliver می كنیم.
مراقبت پس از عمل :
در حین عمل جراحی برای جلوگیری از اتساع معده كه منجر به خونریزی از انتهای عروق بسته شده در مجاورت معده می شود، سند معده از راه بینی گذاشته و تا 24 الی 48 ساعت پس از عمل ترشحات داخل معده تخلیه و آسپیره می شود. سرم درمانی در این مدت تا خروج سند معده ضروری است و بیمار پس از شروع و تحمل مایعات می تواند بیمارستان را ترک نماید.
عوارض عمل :
عوارضی که در عمل جراحی برداشتن طحال به میزان خفیفی ممکن است دیده شود شامل موارد زیر است :
1- عفونت محل ورود تروکار ها كه خیلی نادر است.
2- عفونت موضع قبلی طحال و آبسه ناحیه زیر دیافراگم چپ كه گاهی به خاطر آلودگی وسایل جراحی درحین عمل ایجاد می شود.
3- آتلکتازی یا انسداد مجاری برونشیال تنفسی در قاعده ریه ها خصوصاً ریه چپ که گاهی منجر به پنومونی می شود ممكن است ایجاد شود، كه برای پیشگیری از آن باید بیمار را هرچه زودتر پس از عمل تشویق به راه رفتن وسرفه های محكم و مؤثر نمود.
4- خونریزی از محل آزاد سازی و دستکاری شده حین عمل كه عارضه بالنسبه شایعتری است و از طریق افزایش خروجی ترشحات خونی از درون موضع عمل قابل تشخیص است.
5- التهاب لوزالمعده یا پانکراتیت كه بدلیل صدمه ناخواسته واتفاقی درحین عمل به انتها یا دم لوزالمعده بوجود می آید.
6- فتق در محل سوراخی که طحال از آن طریق خارج می شود (اگر به خوبی ترمیم و دوخته نشود)
7- عفونت ناگهانی و پیش رونده پس از طحال برداری که بنام OPSI یاOverwhelming Post Splenectomy Infection نامیده می شود و به همین جهت است که ایمیونیزاسیون و واکسیناسیون با پنوموواکس از چند روز قبل از عمل ضروری است.

بيمارستان تخصصي و فوق تخصصي لاله
انجمن جراحان درون بین ایران
پرتال جراحان ایران
انجمن پیشگیری و درمان چاقی ایران
سازمان نظام پزشکی
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی ، درمانی شهید بهشتی
Royal College of Surgeons of Hull
Society of American Gastrointestinal and Endoscopic Surgeons
International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders
بیمارستان نیکان
بیمارستان پارسیان
بیمارستان پارس
بیمارستان فرمانیه
Slider